การให้คำปรึกษาของทนายความ ในชั้นจับกุม และในชั้นสอบสวน มีการดำเนินการอย่างไร?

                    เมื่อประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 83 กำหนดให้เจ้าพนักงานตำรวจซึ่งเป็นผู้จับกุม  ต้องแจ้งข้อกล่าวหา  แจ้งสิทธิว่าจะให้การอย่างไรตามกฎหมาย  และมีสิทธิพบปรึกษาทนายความได้ทันทีตามกฎหมาย

                 หรือกรณี  ที่ผู้ต้องหาได้รับหมายเรียกให้มาพบพนักงานสอบสวน ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 52  และมีการหมายเรียกเป็นหนังสือตามรูปแบบของกฎหมาย  หรือกรณีผู้ต้องหาประสงค์เข้ารับทราบข้อกล่าวหา โดยไม่มีการจับกุม  ไม่มีการออกหมายเรียกแต่อย่างใด   

                   ขั้นตอนแรกของการทำหน้าที่ของทนายความในนี้  ที่สำคัญที่สุด  คือ ต้องมีสอบถามพฤติการณ์แห่งคดีเสียก่อน   พฤติการณ์แห่งคดีนี้ ก็คือ  รายละเอียดของบุคคลเกี่ยวข้อง  สถานที่เกิดเหตุ หรือสถานที่ที่ถูกจับกุม  เวลาที่เกิดเหตุต่างๆ   และมีใครที่เกี่ยวข้องพอจะเป็นพยานให้การต่อพนักงานสอบสวนได้บ้างหรือไม่

                    ในการสอบถามพฤติการณ์ของผู้ต้องหา เกี่ยวกับคดีนั้น  ต้องการเป้าหมายสำคัญคือ  การทราบเหตุการณ์ข้อเท็จจริงทั้งหมด  เกี่ยวกับคดี   และมีการประเมินถ้อยคำของผู้ต้องหา ว่ามีความสอดคล้องกันหรือไม่   มีพยานหลักฐานรองรับหรือไม่  หรือให้ทราบข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับคดี และข้อต่อสู้ของผู้ต้องหา

                     การจะฟังเฉพาะถ้อยคำยืนยันของผู้ต้องหาอย่างเดียวนั้น  จะทำให้เกิดความผิดพลาดในการให้คำปรึกษากับผู้ต้องหาได้  ไม่ควรทำอย่างยิ่ง  โดยเฉพาะการโกหกซึ่งในยุคปัจจุบันนี้นั้นมาจำนวนมากในสังคมไทยอยู่แล้ว  การจะฟังถ้อยคำของผู้ต้องหานั้น  อาจจะทำให้วางรูปคดีผิดพลาดได้

                     กรณีที่ไม่มีประจักษ์พยาน ต้องไปตรวจสอบที่เกิดเหตุว่ามีกล้องวงจรปิดหรือไม่  มีคนถ่ายคลิปวีดีโอไว้หรือไม่  มีพยานแวดล้อมใกล้เคียงกับที่เกิดเหตุหรือไม่  เหล่านี้ จะทำให้พบแนวทางในการทำคดีได้มากขึ้น  

                  การตรวจสอบหลักฐานข้อความแชทต่างๆที่เกี่ยวข้องกับคดี  ก็สามารถบอกรายละเอียดของคดีได้เช่นกัน   ถ้อยคำของผู้ต้องหานั้นพอจะฟังได้หรือไม่   การสังเกตการให้ถ้อยคำของผู้ต้องหา เป็นสิ่งสำคัญ  บางครั้งผู้ต้องหานั้น ให้การขัดแย้งกันเองหลายครั้ง  อาจจะมาจากความกลัวที่ได้กระทำความผิดไป   สังเกตุความกังวลของผู้ต้องหา   อย่างกรณีที่ผู้ต้องหานั้นสอบถามกับทนายความว่าจะให้การอย่างไรดี  ต้องพูดอย่างไรดี  อย่างนี้เข้าข่ายว่าผู้ต้องหานั้นกลัวความผิด  หรือไม่อย่างนั้น ก็มีลักษณะความบกพร่องบางอย่าง เช่น โรควิตกกังวล  โรคจิตเวช  หรือโรคเกี่ยวกับความจำและสมอง   ซึ่งเป็นเรื่องละเอียดอ่อนอย่างมาก

                   การที่ผู้ต้องหาพูดจา วกวน  ไม่เข้าใจ นั้นอาจจะมีหลายสาเหตุ  และสิ่งนี้ นั้นเป็นเหตุที่เกิดความยากลำบากในการต่อสุ้คดี   แต่ก็มีวิธีการง่ายๆ ที่จะทำความเข้าใจเกี่ยวกับเหตุการณ์ของคดีต่างๆได้  ปกติคนส่วนใหญ่ถ้าคนไม่ได้กระทำความผิดมักจะปฏิเสธ และพยายามเล่าเหตุการณ์ในแต่ละช่วง  ตั้งแต่ก่อนเกิดเหตุ ตอนเกิดเหตุ หลังเกิดเหตุต่างๆ   สิ่งเหล่านี้  ย่อมทำให้ทนายความมีความหวังในการต่อสู้คดีให้  เพื่อเรียกร้องความยุติธรรม  ซึ่งแตกต่างกับกรณีที่ผู้ต้องหา หรือตัวความมีลักษณะพิรุธ  มักจะถามซ้ำๆว่า  จะต้องพูดอย่างไรดี  ส่วนมากผู้ต้องหาที่เกิดความผิดมักจะถามทนายความแบบนี้   ทนายความก็ต้องแจ้งให้ตัวความหรือผู้ต้องหา  เล่าถึงเอกสาร หลักฐานต่างๆ  เพื่อจะหาข้อที่เป็นประโยชน์ช่วยเหลือให้ผู้ต้องหารับโทษสถานเบาตามกฎหมายได้   เหล่านี้ ผมก็ใช้ระยะเวลาในการเก็บรวบรวมข้อมูล  ในการขอถ้อยคำของผู้ต้องหาและตัวความมาระยะหนึ่ง

                      จะเป็นการยากที่จะค้นหาความจริงทั้งหมด ในเวลาสั้นๆ  การดำเนินการต้องอาศัยความใส่ใจ และความกระตือรือร้น ในการให้คำปรึกษา  และความหวังจะทำให้เกิดความเชื่อมั่นในสังคม  และเป็นทางออกของสังคมต่อไป

              จัดทำโดย

ทนายความตรีสุพจน์  ตันตยาภิรมย์กุล